Toren van Babel: de scheve toren

Voor wie het verhaal van de toren van Babel niet kent, het is na te lezen op Wikipedia. In het kort komt het hier op neer:

“‘Laten we een stad bouwen met een toren die tot in de hemel reikt. Dat zal ons beroemd maken, en we zullen niet over de hele aarde verspreid raken.’ Maar toen daalde de Heer af om te kijken naar de stad en de toren die mensen aan het bouwen waren.”
 God veroorzaakte een spraakverwarring, zodat de mensen, die eerst één taal hadden, elkaar niet meer konden verstaan. De bouw van de stad en de toren werden gestaakt. God verspreidde vervolgens de mensen over de aarde. De stad kreeg de naam Babel.”

Toch heeft Brueghel maar één beeld om het verhaal weer te geven. In de Weense versie komt de koning nog in beeld maar in de Rotterdamse versie is die niet meer te zien. De focus komt volledig op de toren te liggen.

Als bouwkundige let ik op gebouwen, ik bekijk hoe ze gebouwd zijn, wat er speciaal aan is. Deze toren is een natuurlijk een bijzondere studie. En vooral omdat je op voorhand weet dat deze toren bestemd is om in te storten. Wat weten we nog? Dat Brueghel naar Rome is getrokken (ik trouwens ook) om daar het Colosseum te gaan bestuderen. Het Colosseum diende als model voor het onafgewerkte deel van de toren. Dat kan je vooral goed zien aan de bovenste verdiepen. De schuin aflopende muur van de Colosseum komt in beide schilderijen (meermaals) voor. Ook de diepte (ronde gangen die uitgeven op haakse gangen) werd hier bestudeerd. Gangen rond gangen en bogen voor bogen voor bogen.

Ik ben er zeker van dat Brueghel ook de gaten in de gevel van het Colosseum mee heeft overgenomen. Allicht wist hij niet waar die gaten voor dienden. Misschien dacht hij dat ze hadden gediend om stellingen vast te maken aan de gevel. Om de stelling meer stevigheid te geven en te beletten dat ze zou omvallen. Dat doen we vandaag ook nog. Maar in het geval van het Colosseum kwam dat omdat aan de gevel van Colosseum marmeren platen hingen. Deze zijn met de tijd verwijderd. Alleen de gaten bleven over. Ik denk dat Brueghel deze gaten aldus heeft overgenomen.

Maar kijk je even naar de toren(s) van Brueghel en vergelijk de linkse gevel en de rechtse gevel ten opzichte van de horizon. Dan zie je dat daar een ferm verschil op zit. Een volledig verdiep. En raadt eens hoeveel de toren van Pisa is verzakt tov de horizon… Dus al zou God geen tussenkomst hebben geleverd, dan was deze toren zeker op termijn omver gevallen. Net als de toren van Pisa verzakt deze toren al tijdens het bouwen ervan. Grootheidswaanzin? Overschat de mens hier zijn eigen mogelijkheden? De slechts mogelijk denkbare plaats om een toren te bouwen?

Er zit ook een rare kronkel in de vorm die de terrassen volgen rond de toren. Die terrassen lijken wel te golven. Brueghel had hier – ondanks zijn expertise – last van perspectief. Of wil hij aangeven dat er tijdens het bouwen al pogingen zijn ondernomen om het zicht op de toren te “rechten” na de verzakkingen? Ook hier een parallel met Pisa want zelfs al zou je die toren terug recht zetten, dan zou de top ervan helemaal scheef komen te staan. Ja ge moogt uw scherm efkes draaien tot ge een rechte Pisa-toren ziet…

2 thoughts on “Toren van Babel: de scheve toren

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.