243/365: La visite du diable

ofte the living devil (letterlijk kan je dat niet altijd vertalen) het gaat om een gevoel he 😉 Maar ik vond deze tekening nu wel gepast op de laatste dag van de zomervakantie 🙂

242/365: de focus

Tekenen naar levend model blijft een unieke interactie. Anders dan tekenen vanaf een foto ga ik meer focussen om wat me op dat moment interesseert. Alles wat niet interessant is, laat ik los.

Bruegel – Kermis in Hoboken: Fleur de lis (17)

In de eerste blog had ik het over 2 mensen biddend voor een kleine kapel op de zijkant van de kerk. In deze slotscène wordt het geheel helemaal duidelijk. 2 pelgrims (?) gaan de herberg (?) binnen. Hun kledij laat er geen twijfel over bestaan; ze zijn onderweg op pelgrimstocht.

Naast de – alweer – prachtige details, de bouwvallige slaapplaats – met veel scheuren in de gevel – en een zoveelste ontlastende mens tegen de gevel, zie ik de “fleur de lis”, bijna als lichtreclame boven de deur op het bord verschijnen.

De fleur de lis staat al sinds jaar en dag symbool voor de Franse troon. Dat leidt tot een merkwaardigheid daar we inmiddels weten dat het Willem van Oranje was die Hoboken nog maar net verkocht had aan de Antwerpse gebroeders Melchior en Balthazar Schetz. Melchior Schetz, lid van een Duitse katholieke familie, was schatrijk geworden via koophandel en bankwereld. Het was de eerste heer die ook te Hoboken zou resideren, hij had er zijn kasteel schuin over de kerk. Dus van waar de herberg met een fleur de lis boven de deur?

 

Het is zeker dat deze fleur de lis geen toespeling op Compostella is. Ik zie ook nergens de pelgrimsschelp. Aan pelgrimstochten geen gebrek in de tijd van Bruegel. Denken we aan Scherpenheuvel, Halle, Oostakker,…En zo waren er nog wel honderden in de streek en de landen rondom ons.  De lelie zou wel in verband kunnen worden gebracht met Maria. De lelie is in de leer der emblemata een symbool van de maagd Maria, van zuiverheid en maagdelijkheid.
De Lis de France zou een fameuze onderhuidse prik naar de Spanjaarden, die onze contreien onder de knoet hielden. Eerst Keizer Karel, een zachte heerser die  in Gent geboren was en het Nederlands goed beheerste. Man van het volk, maar moegestreden door al zijn oorlogen, voornamelijk tegen de Engelsen en de Fransen, en in zijn overzeese gebieden. De man die de zon nooit zag nederdalen in zijn rijk. Opgevolgd dor zijn schlemiele, bloeddorstige zoon, Filips II, die nooit zijn neus hier gestoken had in Vlaanderen, geconditioneerd door de godsdienst en de inquisitie. Liet midden in Brussel de graven van Egmond en Hoorn, erg geliefd in Vlaanderen, om erg vage redenen onthoofden en stuurde in 1566 zijn troepen naar Antwerpen (de Spaanse Furie), om alle Hugenoten naar Amsterdam te jagen en daarmee de haven van Antwerpen (de grootste van Europa) te ontwrichten. Waardoor algemene armoede. Het zou kunnen dat men stiekem met “den Franschman wou heulen…. (met dank aan Jan voor deze inbreng)
De meest waarschijnlijke betekenis van de lelie op het bord boven de deur moeten we niet zo ver zoeken. Bruegel speelde wel met onderliggende betekenissen maar evengoed gewoon met feitelijke weergaven. Met dank aan prof. dr. Manfred Sellink weet ik u het volgende te vertellen: Hier gaat het eenvoudigweg om een uitspanning/herberg die iets heet als ‘In de (witte) lelie’ – populaire naam  voor herbergen/kroegen, etc. Je vindt zich nog steeds her en der. Nu ook nog hotel in Antwerpen met die naam.  Ook veelvuldig voorkomend als naam voor huizen die geen herberg zijn. Zo heette bv prentuitgeverij van Philips Galle – bevriend met Bruegel,  huisvriend van Plantijn, Ortelius en Cock – op zijn tweede locatie in Antwerpen vanaf de jaren ’80 ook ‘In de witte lelie’
Dus misschien is het toch een verwijzing maar in ieder geval houden we het er op dat het bord verwijst naar de naam de instelling.
Bij de tekening laat ik u de vorderingen zien van ruwe schets, over uitwerking van de tekening in potlood tot de versie in inkt. Op de achtergrond werk ik ook de mannen op het kerkhof uit (met een opvallend gedetailleerd kruisbeeld op een graf). Dit is dan meteen ook de laatste blog met een verhaaltje. Er volgt nog 1 blog met het totaalbeeld van de afgewerkte tekening en linken naar informatie die ik op het internet heb gevonden.

241/365: Rustig gevoel

Laat ik er nog maar eens eentje uit de oude doos nemen. Fout papier, foute inkleuring maar de stijl, de sfeer was er wel al. Ik betrap me er op  dat ik liefst van al werken maak waar je als kijker zelf een goed gevoel of rustig gevoel bij krijgt. Misschien ook daarom dat ik niet zo “geslaagd” ben in de moderne kunsten met hun dynamiek en agressieve confrontaties.

240/365: portret van een jonge dame

Regelmatig wanneer ik deze tekening toon krijg ik de vraag of het een Van Eyck is. Helaas, het is naar een schilderij van Petrus Christus. en dat is nu net wat ik telkens wil bereiken met mijn cover-tekeningen. Het zijn bekende kunstwerken maar niet die die in jouw spontane top 10 van favoriete kunstwerken komt te staan.

Het portret is van een (onbekende) jonge vrouw. Mijn versie kijkt iets minder bitchy dan het origineel maar ik vind dat niet erg. Het is dan ook “naar” en niet “een kopie”.

Bruegel – Kermis in Hoboken: de kring (16)

Op de website van de heemkundige kring van Hoboken wordt gedacht aan een traditioneel lied: de Hobocken dans. Het zou best kunnen dat dit de dans was waarop deze mensen dansten. Op de ets van de Sint-Joriskermis wordt helemaal anders gedanst. Mannen zwaaien met zwaarden terwijl ze met een bepaalde ritmiek bewegen. Bij deze groep staat echter geen muzikant. Naast de kring op de kermis in Hoboken staan 2 muzikanten (en een 3e naast de inkom van de kroeg links).

Ik heb er zo’n 6uur over gedaan om dit tafereel na te tekenen. Het vraagt dus wel wat tijd om deze – op het eerste zicht – eenvoudig scène van 13x7cm na te tekenen. De verwering van de originele tekening speelt daar zeker een grote rol bij. Het is niet altijd duidelijk waar de lijnen naartoe gaan en ik probeer zo dicht mogelijk bij het origineel te blijven. Maar terwijl ik zo aan het tekenen was, was ik zelf bezig met muziek in mijn hoofd. Telkens kwam ik terug naar “Les Flamandes” van Jacques Brel.  Waarom gedanst wordt rond de 2 figuren in de center van de kring blijft een mysterie. Zijn het de jarigen van de dag? Het is wel gekend dat Bruegel graag de kinderen centraal zet in zijn schilderijen/tekeningen. Zie daarvoor ook de scene met de zotskap, frontaal in beeld.

Dus voor wat mij betreft wordt hier gedanst op een doedelzakversie van Les Flamandes van Brel (kwestie van anachronismen te hebben)

Les Flamandes dansent sans rien dire
Sans rien dire aux dimanches sonnants
Les Flamandes dansent sans rien dire
Les Flamandes ça n’est pas causant
Si elles dansent, c’est parce qu’elles ont vingt ans
Et qu’à vingt ans il faut se fiancer
Se fiancer pour pouvoir se marier
Et se marier pour avoir des enfants
C’est ce que leur ont dit leurs parents
Le bedeau et même son Eminence
L’Archiprêtre qui prêche au couvent
Et c’est pour ça, et c’est pour ça qu’elles dansent
Les Flamandes, les Flamandes
Les Fla, les Fla, les Flamandes
Les Flamandes dansent sans frémir
Sans frémir aux dimanches sonnants
Les Flamandes dansent sans frémir
Les Flamandes ça n’est pas frémissant
Si elles dansent c’est parce qu’elles ont trente ans
Et qu’à trente ans il est bon de montrer
Que tout…

239/365: place m’as-tu vu

Als ik op de baan ben heb ik altijd een klein stapeltje kaartjes mee. Dat is handig om uit te delen wanneer mijn tekenwerk ter sprake komt maar het is evengoed handig om op een rustig moment een tekening op te maken.

De brillendoos is de plek die brildragers altijd zoeken. Het is een grappige tegenstrijdigheid: met bril zien ze alles, zonder bril wordt het een stuk moeilijker. De brillendoos wordt (letterlijk) liefst graag gezien. Daarom is de brillendoos de ultieme place m’as-tu vu?

238/365: the last temptation

Een tekening wordt nog waardevoller wanneer ze exclusiever is. De Lilith-reeks heeft ongeveer 30 tekeningen. Er zijn binnen hetzelfde verhaal ongeveer 5 tekeningen gemaakt die niet gepubliceerd werden en zodoende erg exclusief voor de eigenaars te zien zijn.

Onderstaande tekening was exclusief te zien in de galerij te Brasschaat. Wie er toen is binnen geweest heeft ze misschien wel gezien. Wie er niet is langs gekomen, spijtig voor u…

237/365: de glazen stolp

Surrealisme kan bij momenten erg dicht bij het realisme liggen. Echt gebeurde situaties kunnen, wanneer je ze vertelt of binnen een andere context, erg surrealistisch worden. Je kan met een megafoon naar iemand roepen om een boodschap over te brengen, wanneer deze in een glazen stolp leeft, dan hoort die je niet, deels of anders.

 

236/365: in de verte

Genesis 19 beschrijft hoe Lot in Sodom werd bezocht door twee mannen, die worden omschreven als engelen. Hij nodigde hen uit bij hem te overnachten. Toen de mannelijke inwoners van Sodom hiervan hoorden, vroegen zij Lot de mannen aan hen uit te leveren, met de kennelijke bedoeling hen tot seks te dwingen. Lot weigerde en bood hen zijn beide dochters aan in plaats van zijn gasten. Hier gingen de mannen van Sodom niet op in en probeerden het huis van Lot met geweld binnen te dringen. De engelen sloegen de belagers echter met blindheid. Zij adviseerden Lot om met zijn familie de stad te verlaten, omdat God de stad vanwege de slechtheid van haar inwoners zou verwoesten. Lot probeerde nog zijn aanstaande schoonzoons van de ernst van de situatie te overtuigen, maar dezen hadden er geen oren naar en lachten hem uit. Toen Lot begon te twijfelen pakten de engelen hem, zijn vrouw en beide dochters bij de hand, en dwongen hen zo direct uit de stad te vertrekken. Toen zij Lot en zijn gezin uit de stad hadden geleid en hen achterlieten, drukten zij hen op het hart tijdens hun vlucht niet achterom te kijken. De vrouw van Lot (haar naam wordt niet genoemd) kon aan haar nieuwsgierigheid echter geen weerstand bieden en keek toch om. Hierop veranderde zij in een zoutzuil.

meer weten over Lot? Klik hier Sodom was anders ook wel een speciale vakantieplek, klik hier.

235/365: portret van Astrid

Kinderen zijn voor mij de leukste kopjes om te tekenen. In onze digitale wereld waar iedereen continu met zijn smartphone verbonden is, draaien kinderen er hun hand niet meer voor om wanneer iemand op een feestje wat foto’s neemt. Ze zijn het zo gewoon.

Tijdens het verjaardagsfeestje van Junior² was ik fotograaf van dienst en maakte achteraf dit portret uit een van de vele foto’s.

Bruegel – Kermis in Hoboken: de homo’s (15)

Make love not war! Ik kan niet begrijpen waarom geloofsovertuigingen het zo hebben tegen homofilie. Onder het mom van “het is niet natuurlijk” worden homo’s gebashed, uitgescholden, mishandeld, vermoord. Voor die mensen heb ik alvast de boodschap dat met de auto rijden ook niet natuurlijk is én dat voorbehoedsmiddelen dat ook niet zijn (tot zover de technische repliek). Maar voor alles vind ik dat homo’s (en lesbo’s) voor mijn part gerust hun gang mogen gaan. Ze doen niemand kwaad, integendeel, het zijn mensen die van mekaar houden. Steek beter de energie in de haat uit de wereld te halen voor ge helemaal op een Facebookprotocol begin te lijken…

Dit gezegd zijnde kom ik terug naar de tekening van Bruegel. Op het bankje van de jury van de schietwedstrijd zitten 2 mannen toch wel erg dicht bij mekaar. Waar de rechtse zijn hand precies naartoe gaat is mij niet duidelijk maar mijn hand komt feitelijk niet bij iemand zo terecht zonder dat het mijn lief is. Bruegel kennende weten we dat hij graag kritiek geeft op dingen waar hij of het volk niet akkoord mee gaat (zie eerder het decreet tegen meerdere kermissen). We schrijven het Godsjaar 1559 en wat vind ik dan via Wikipedia:

In Engeland werd sodomie verboden in de zogeheten Buggery Act van 1533, die door koning Hendrik VIII werd uitgevaardigd. Wie schuldig werd bevonden kon worden terechtgesteld door middel van ophanging en al zijn bezittingen konden worden geconfisqueerd. Hendrik VIII liet op basis van deze wet katholieke kloosterlingen terechtstellen en eigende zich hun kloostergoederen toe, vergelijkbaar met de manier waarop in de 14e eeuw de Tempelorde werd geliquideerd.[23] In Frankrijk werden sodomieten bij de eerste keer veroordeeld tot verlies van de testikels, bij de tweede keer tot verlies van het geslachtsdeel en bij de derde keer tot de dood door verbranding. Naar schatting werden tussen 1540 en 1700 in Europa zo’n 1600 mensen wegens sodomie veroordeeld.[24]

Jakkes! 1600 mensen veroordeeld. En dat zijn dan allicht enkel nog diegene die gedocumenteerd werden…

Enfin, ik zie hierin een gebaar van innige vriendschap tussen die twee mannen. Ik laat hen verder genieten van waar ze mee bezig zijn. Zo zitten vlak naast een kakhoek kan sowieso niet echt erg gezellig zijn 😛

 

234/365: Happy faces (5)

Als 5e en laatste een portretje van Maya. Ook alweer een paar jaren oud. Wat ziet ze er vandaag anders uit. Maar de vlecht is wel gebleven…

Bruegel – Kermis in Hoboken: Putteke – balleke (14)

Veel traditionele kinderspelen, die al gespeeld werden in de tijd van Pieter Bruegel, werden nog gespeeld in de eerste helft van de 20ste eeuw (en soms zelfs tot na WOII). Vele daarvan zijn nu echter nog amper gekend. Voorbeelden hiervan zijn spelletjes zoals ‘meetje schieten’, ‘putteke-balleke’ en ‘bok-sta-vast’.

Het verdwijnen van deze kinderspelen werd echter voor een deel gecompenseerd door het verschijnen van verscheidene nieuwe balspelen zoals ‘Chinese voetbal’ en ‘jagerbal’ en door het verzinnen van nieuwe nabootsingsspelen zoals bijvoorbeeld ‘moordenaartje’ en het ‘standbeeldspel’.

Het spel kan je ook zien op het schilderij “kinderspelen” in een hoek rechts

In deze tekening slechts 1 putteke met meerdere spelers. Ik heb gezocht maar kon geen spelregels vinden. Raar daar ik dus wel vind dat het spel tot zeker WOII werd gespeeld. Oudere mensen zouden het wel moeten kennen. Ik vermoed dat het spel vergelijkbaar is met petanque. Je maakt een kuiltje in de grond en probeert met een notendop (op de tekening lijken het eieren) er in te gooien of er zo dicht mogelijk bij. Dit kinderspel wordt hier niet door kinderen gespeeld. Maakt Bruegel daarmee duidelijk dat deze kermis feitelijk geen terrein is voor kinderen? Dat zou meteen ook kunnen uitleggen waarom de 2 kinderen centraal onderaan door een onnozel (dus “onschuldig”, zie onnozele kinderen) figuur uit het beeld worden geleid. Dit is geen onschuldig terrein meer.

Hier zie je duidelijk dat Bruegel niet de moeite neemt om zijn portretten uit te werken en zich amuseert met het eenvoudigweg tekenen van tronies. Op de ets lijkt elke boer wel naar de kapper te zijn geweest. Alle kapsels liggen er goed bij, geen enkele heeft lang of warrig haar. Ik vind het hard-rock-kapsel van de 3e ballekesspeler op de tekening wel leuker.

Bij deze is te zien wat voor een slimmerik Bruegel wel was. Omdat de randen bij het drukwerk nogal (druk)gevoelig waren (en nog steeds zijn) zet hij voorwerpen zonder veel betekenis in de hoeken van de tekening: een berg (links onder), een ton (rechts onder) en wat daken bovenaan. Dan maakt het niet zo uit als de hoeken niet perfect afgedrukt zijn. Daarnaast trekken deze voorwerpen weinig de aandacht.

 

230/365: Happy faces (1)

Met zijn momenten zoek ik wat modellen om plezante tekeningen mee te maken. Het mini-projectje “happy faces” leverde een reeks portretten van blije mensen op. Ik plaatste een oproep op Facebook en iedereen mocht een foto inzenden (het project is voorbij, spijtig voor u). De komende dagen volgen een paar blije gezichten uit de reeks.

Paris ne sera jamais Paris

ofte Parijs is altijd een beetje anders. Jaarlijks ga ik naar Parijs. Dat is al vele jaren zo. En telkens ik naar Parijs ga, ontdek ik weer een andere kant, een ander leven, andere kunst, andere sfeer.

Deze keer ging de trip helemaal naar ’t zuiden van Parijs. Het 14e en 15e arrondissement. En hoe groot Parijs ook is, er zijn enorm veel parallellen met Gent. Gent mag fier zijn dat deze wereldstad een beetje een spiegel is voor dit grote dorp.

Maar na een 3daagse vol plezier en genot, zei ze me op de Thalis richting Brussel: “eigenlijk zouden we vanavond naar een Franse film moeten kijken”. Ik zocht en ik vond. En eigenlijk mag u deze film ook niet missen. Daarom laat ik hieronder een link waar u hem helemaal gratis kan bekijken. Maar begin misschien eerst met de trialer over dit waargebeurde verhaal van Edmond waarvan iedereen de afloop kent maar niemand het begin…

 

229/365: op de koersfiets

Meisjes…(heb je dat nu ook zo als Raymond uitgeroepen?)

In Gent zie ik meer en meer meisjes op een koersfiets. Ik vind dat wel sexy. Niet alleen omdat het meisjes zijn. Een koersfiets op zich geeft een andere kijk op benen en spieren. Ik vind dat fascinerend. Zeker bij het bergop rijden. De fietsende benen op de helling van de Walpoortstraat is zo een plek om – als tekenaar – van te genieten.