Schaapjes tellen

Omdat ik met de schaduwzijde tot aan de wolken ben gekomen, ben ik terug naar beneden gegaan om daar verder te werken aan het landschap. Het is eens een afwisseling van decor, dat wakkert de concentratie terug aan, maar het kan ook geen kwaad omdat de kleurpartij in de schaduw feitelijk helemaal getekend is. Ik hou er mij niet altijd aan maar het is wel het beste om kleurpartijen in een opeenvolgende fase uit te werken. Zo ben ik zeker dat ik hetzelfde kleurenpalet consequent blijf gebruiken. Voila, nu dat is gedaan, kan ik dus terug naar de grond. Daar zie ik een stier en wat schapen, schuren, mensen die een akker aan het bewerken zijn en een boerin die vanuit haar venster de schaapjes in het oog houdt. Er is ook een man die een stapel hooi in brand steekt. Waarom hij dat precies doet is me niet echt duidelijk.

Het is niet te zien op mijn foto’s maar op het detail van het schilderij dat ik toevoeg kan je’t goed zien. Rechts van de boerderij is een soort afgrond waar een aantal mannen aan het graven zijn (of hakken ze stenen?). Ook hier weer sublieme details op het schilderij waarbij je zelfs kan zien dat die mannen een mand of rugzak aan hebben waar ze wat ze de oogst kunnen in opbergen…

Advertenties

De Toren cfr Jeroen Olyslaegers

bron: Facebook Jeroen Olyslaegers – met dank aan Ann Mogensen & Suzy De Swert

Bruegel schilderde de Toren van Babel twee keer. Het schilderij bovenaan is uit 1562 (hangt in Wenen), het andere is allicht twee jaar later gemaakt (hangt bij Boymans, Rotterdam).

Bruegel en satire, wat een bijzonder fascinerend onderwerp. het waren gevaarlijke, gepolariseerde tijden in het Antwerpen van die periode. katholieken en gereformeerden zaten op elkaars lip, de gereformeerden vielen uiteen in lutheranen, calvinisten, anabaptisten en nog meer tisten. zoals een Engelse spion uit die tijd getuigde: ‘iedereen lijkt hier zijn eigen religie te belijden.’ maar religie werd ook politiek. het verklikken werd aangemoedigd. mensen werden gemarteld en gechanteerd indien ze gereformeerd waren (en geen bescherming genoten vanwege geld of status). iedereen moest op zijn tellen passen. en dan schildert Bruegel dit, in opdracht van de rijke koopman Niclaes Jonghelinck.

indien het bedoeld was als satire, kon iedereen er zijn gading in vinden.
de katholieken beschouwden het in hun ogen al te lakse Antwerpen als ‘Babylon’.
de reformeerden zagen dat de eerste versie van Bruegel’s Toren gebouwd was op een rots, net zoals Rome dus.
en de humanisten die vooral bezorgd waren dat er absoluut een kant moest worden gekozen zagen het onheil en het onvermogen naar elkaar te luisteren van beide kanten aangeklaagd.

dit vind ik zo knap van die sluwe Bruegel die goed genoeg wist hoe gevaarlijk openlijke kritiek kon zijn. hier is zijn satire tegelijk scherp én algemeen. hij liet het over aan de kijker, aan wat de ander er op projecteerde…
is dat niet de ultieme satire? een waarbij uw eigen mening onzichtbaar wordt onder al die meningen van al die anderen die menen hun groot gelijk in uw werk terug te vinden?
wist zijn opdrachtgever Jonghelinck dat? was he in on the game? dat komen we allicht nooit meer te weten.

eerste pittige detail: toen Bruegel dit schilderde was Antwerpen een grote bouwwerf.
(check nu de versie van twee jaar later: het lijkt wel een of ander bouwwerk uit een fantasyfilm als Lord of the Rings, duister en dreigend, Mordor. de eerste versie is een onmogelijk gebouw, met een ingebouwde surrealiteit midden bovenaan, de droom van hoogmoed tot in de zoveelste, onbestaande macht.)

tweede pittige detail: de stad Antwerpen kwam in het bezit van het eerste schilderij tijdens het jaar 1566, het jaar van de Beeldenstorm waarbij het geweld tussen religies haar eerste uitbarsting beleefde, het begin van het einde, de polarisering die verwoestend werd.

Met Bruegel onder de wolken

De 9e verdieping is aangeraakt. Een werfhuis en een paar kranen staan er al op. Dat maakt dat de hele schaduwzijde tot onder de wolken er nu volledig op staat. Ik ga daarom even veranderen van decor. Het zal niet alleen leuker zijn om de vorderingen te volgen, ik hoop er ook mijn concentratie mee te verhogen.  In de volgende fase zak ik terug af naar het gelijkvloers om de grondpartij af te werken. Allez “af”…dat lijkt wel alsof het er allemaal al op staat. Niets is minder waar. Ik denk van daar uit terug op te klimmen in een zone tussen de schaduwpartij en de “witte streep” die zich over de gevel bevindt. Over die streep later meer.

Tijdens het tekenen dwalen gedachten regelmatig af. Wie graag jogt kent het fenomeen wel. Ik moet zeggen dat de verleiding om er wat hedendaagse accenten tussen te zetten wel verleidelijk wordt. Een bouwvakker met een GSM? Een frituur? Wie zou het zien? Ook de Gentse KBC-toren flitst regelmatig door de gedachten als hedendaagse vorm van (letterlijke)hoogheidswaanzin. Maar dan las ik deze week dat waanzin en genie erg dicht bij mekaar liggen. Tijdens het tekenen zie ik nog steeds veel details. Eentje daarvan is deze venster waar ik twijfel of deze wel correct is. Het is de enige venster met 3 openingen boven het raam. Als ik naar alle andere vensters kijk, ook die die nog niet getekend zijn, zie ik er geen andere. In de regel zijn deze vensters, onder de opening voorzien van een stijl. Die staat er hier niet op. Een Bruegelfoutje gevonden? Nog 2 en hij trakteert!

Het hangende ijzer

Hop naar de eerste verdieping. Het was verdorie niet gemakkelijk. Aan dit stuk heb ik zo’n 6uur gewerkt! En kijk maar eens wat “slechts” de vordering is ten opzichte van de vorige blog. De toren wordt dus zeker nog een hele klus om te tekenen. Dat is ook niet te verwonderen. Als ik zie hoe complex maar ook hoe doordacht de opbouw van het beeld is. Alles is minutieus uitgetekend en doordacht. Ik kan mij – als bouwkundige – niet inbeelden dat Bruegel geen beroep deed op een architect om na te gaan of de constructie die hij had gecreëerd ook wel stand zou houden. In ieder geval moet hij vele uren op bouwwerven hebben doorgebracht. Op het kleine origineel kan je het met moeite zien maar de toren staat vol met bouwkranen en stellingen. Niet één type, wel verschillende afhankelijk van het doel dat ze moeten dienen.

Ik ontdekte tijdens het tekenen ook al een houtzagerij en een steenhouwer. Aan een stelling werken (slechts?) 2 stukadoors – “plakkers” voor de Vlamingen – die de borstwering – balustrade voor de Vlamingen – aan het cementeren zijn.

Op de souterrain zijn een groep mannen hun vissen aan het sorteren. Met zo’n grote bouwwerf zijn er duidelijk veel hongerige magen. Zou ik nog ergens een barista tegen komen?

Zware lasten worden met kranen opgetrokken. Er zijn verschillende soorten kranen op de werf te zien. Eentje viel me wel op. Wie goed kijkt ziet uit de bovenste werkplaats 4 draden vertrekken om dingen op te hijsen. Aan de linkse 2 hangt een haak en…een anker. Het anker dient als tegengewicht (denk ik).

Follow my blog with Bloglovin

De souterrain

De souterrain is klaar. Ik weet zelf eigenlijk niet hoe ik de gaanderij aan de haven anders zou moeten noemen. Het is slechts een half verdiep, of het zit half verscholen achter het heuvelachtig landschap. Of het zit half onder de grond. Daarom maar souterrain. Daarmee is feitelijk de aanzet gegeven om te beginnen aan de “gevel” van de toren. De onderste laag is in een merkwaardig soort oker-geel. De kleur loopt over in de grond. Ik vraag me af wat daar de betekenis van is. Wou Bruegel duiden op een ander soort steen dan erboven? Een uitgehouwen verdiep lijkt me onwaarschijnlijk. Zou het kunnen te maken hebben met het accentueren van de grandeur van de toren?

Ontdekking van deze fase is de kleine haven met een mini-torentje. Vooral in verhouding tot het grote aantal boten en het volume van de boten lijkt me deze herstelplaats (?) of helling naar het water erg klein. Bij deze zijn ook de eerste “echte” figuurtjes getekend. Meer dan streepjes kan je bij deze figuren zien waar ze effectief mee bezig zijn.

Follow my blog with Bloglovin

De haven – klaar

Vandaag heb ik nog eens een halve dag aan de haven gewerkt. Op de schaduw van de toren na lijkt de haven voor mij nu klaar. De finale schaduw kan ik er pas op zetten wanneer de toren er ook op staat omdat de schaduw in verhouding moet zijn tot het geheel van het werk. Misschien zet ik, bij wijze van contrast, het eilandje rechts bovenaan nog wat meer in de zon. Wat nu wel al vast staat is dat mijn versie kleurrijker zal zijn dan de Bruegelversie, maar op zich vind ik dat nu niet zo erg.

Het is een fascinerend project aan het worden. Ik vrees dat ik het nog wel een paar keer zal herhalen maar dit is echt een meesterwerk. Excuseer, het is een meester. Ik weet nu wel wat te zeggen tegen de eerste die mij nog eens aanspreekt over de details van Van Eyck. Moderne technieken laten mij toe deze tekening te maken met een vergrootglas, een haarscherp mes dat de punten erg fijn slijpt, hoge resolutiesfoto’s leveren mij een kant-en-klaar beeld af,…Als ik bedenk dat Bruegel dat allemaal niet voor handen had, het hele schilderij inclusief perspectieven heeft ontworpen en dat allemaal ook effectief geschilderd. “Ameejzing!”

Voorlopig heb ik dus gedaan met bootjes tellen. Ik denk dat ik ook nog wel ’s ga tellen hoeveel openingen (ramen en deuren-doorgangen) ik teken in de toren. Lijkt me een goede schiftingsvraag 😉

Follow my blog with Bloglovin

Het bootje

Ik zie het al eerder in een Facebookstatus: het is gek hoeveel boten er in de haven van Babel aangemeerd liggen. En dan zijn er nog die binnenvaren of vertrekken, die in herstelling liggen, die gebouwd worden,…Er is op zijn minst erg veel bedrijvigheid in deze haven.

En het enorme detail waarmee Bruegel deze boten schildert is onbeschrijflijk (ik zou “crazy” zeggen maar dat is nog veel te zacht uitgedrukt). Ik geef u hierbij een idee. Ik maakte mijn versie van deze boot. Weet dat ik niet meer kan tekenen dan wat ik zie, dus mag je er van uit gaan dat op het schilderij nog veel meer detail te zien is dan wat ik teken. De boot heeft een man aan boord, een roer, een vlag, een soort verlichte overdekte opslagplaats,…de ribben van de romp zijn te zien…crazy…

Follow my blog with Bloglovin